Van controle in het hoofd naar vertrouwen in het lijf

Beweging als taal

Voor cliënten met een eetstoornis kan het lichaam een bron van angst, controle of kritiek zijn. Leonie ziet hoe negatieve ervaringen in het lichaam opgeslagen kunnen zijn. ‘Veel van onze cliënten zitten vooral in hun hoofd. Met bewegingstherapie nodig ik hen uit opnieuw contact te maken met hun lichaam, om niet alleen te denken, maar ook te voelen.’

Leonie start een sessie vaak met een check-in: hoe voelt je lichaam vandaag? Cliënten benoemen bijvoorbeeld dat ze gespannen, nerveus of verdrietig zijn. Daarna volgt een opwarming, bijvoorbeeld in een kring, waarbij de deelnemers bewegingen kiezen die voor hen passend voelen. ‘De groep spiegelt elkaar, dat zorgt voor verbinding. In eerste instantie is dit spannend, maar vaak ook heel prettig.’

Leonie zet het ‘matchen’ of ‘mismatchen’ van bewegingen vaak in om bewustwording te creëren bij de cliënt: ‘Als iemand gespannen in een gesloten houding zit, onderzoek ik hoe ik die persoon subtiel kan helpen ontspannen. Soms neem ik dezelfde houding aan als de cliënt, soms doe ik juist het tegenovergestelde.’ Hiermee komt een veranderingspatroon op gang zonder dat er iets wordt benoemd. ‘Het is een soort dialoog zonder woorden, dat vind ik erg mooi om te zien.’

Ruimte om te voelen, zonder oordeel

De sessies vinden plaats in speciaal ingerichte bewegingsruimtes zonder spiegels: ‘Een spiegel kan afleidend werken,’ zegt Leonie. ‘Het gaat erom dat cliënten in contact staan met zichzelf en elkaar. Het gaat er niet om hoe het eruitziet.’

Bij cliënten met een eetstoornis is het zelfbeeld vaak negatief en is er een kritische stem: ‘We proberen op een positieve manier te kijken hoe een gezond zelfbeeld eruitziet. Muziek, visualisatie en beweging helpen cliënten om dat positieve lichaamsgevoel te ervaren. We sluiten de sessie af met een symbolische beweging waarin we iets loslaten of iets meenemen, waardoor een innerlijk proces fysiek zichtbaar wordt’

Er wordt regelmatig een relevant thema uitgekozen dat meerdere weken centraal staat, zoals zelfbeeld, autonomie of emotie. Daarnaast bestaat bewegingstherapie ook uit gesprekken, zoals reflecteren op de oefeningen en ervaringen. Door beweging terug te vertalen naar woord, ontstaan er vaak meer inzichten.

‘Het lijf is onlosmakelijk verbonden met het hoofd,’ vertelt Leonie. ‘Door te bewegen leren cliënten dat de controle die vaak in hun hoofd zit, ook op een positieve manier in hun lijf kan worden gevoeld.’

Een vak dat verandert

Dans - en bewegingstherapie bij PsyQ is een vorm van vaktherapie. Leonie maakt daarnaast gebruik van methoden uit de psychomotorische therapie waarbij ze kijkt wat past bij de cliënt en het behandelproces. Zo wordt er gewerkt aan het doorbreken van destructieve patronen en het versterken van autonomie en zelfvertrouwen. Tegelijkertijd worden ook andere behandelvormen aangeboden zoals schematherapie, cognitieve gedragstherapie en systeemtherapie.

Hoop voor de toekomst

Leonie ziet vaktherapie als een waardevol onderdeel van de behandeling van eetstoornissen waarbij er steeds meer onderzoek wordt gedaan naar de effecten ervan. Om in kaart te brengen wat er in het lichaam gebeurt en wat het zenuwstelsel tot rust brengt, wil Leonie samen met collega’s verder onderzoeken wat dans- en bewegingstherapie precies doet. Daarbij kijken ze welke oefeningen cliënten helpen hun lijf weer te voelen, van armen en benen tot aan hun hart.

Leonie hoopt dat cliënten na afloop iets blijvends meenemen. Zelfacceptatie en zelfliefde ziet ze als doelen voor de langere termijn. Om wat in de sessie ontstaat ook buiten de sessies te laten doorwerken, geeft ze kleine opdrachten mee voor thuis. Die helpen om in de week daarna te blijven oefenen met wat ze tijdens de sessies hebben ontdekt.

‘Het mooiste is dat cliënten door dit werk langzaam weer contact maken met hun lichaam en dat meenemen in hun dagelijks leven. Het zou mooi zijn als ze na de behandelingen nog steeds iets blijven doen met beweging. Het is zo belangrijk om het lijf niet te vergeten. Dat er zoveel waarde wordt gehecht aan lichaamsgericht werken vind ik in ieder geval heel hoopvol voor de toekomst!’