Kan een filmpje helpen om angst te doorbreken?

Alyssa Jongeneel, PhD en projectmanager van het onderzoek, en Ivo Smits, GZ-psycholoog in opleiding tot klinisch psycholoog bij team EDIT PsyQ, vertellen wat het pilotonderzoek heeft opgeleverd en welke vragen nu centraal staan.
 

Wat is er tot nu toe gebeurd?

Alyssa vertelt: ‘Binnen DeepMemory onderzochten we of faceswap-technologie mogelijk kan helpen bij het doorbreken van hardnekkige angst en vermijding. Mensen met een angststoornis verwachten vaak dat er iets naars zal gebeuren in situaties die zij spannend vinden, waardoor zij die situaties kunnen gaan vermijden. Wij ontwikkelden gepersonaliseerde video’s waarin mensen zichzelf op een andere manier zien omgaan met zo’n gevreesde situatie.

We werkten met een acteur en plaatsten met behulp van AI en deep learning het gezicht van de cliënt op het lichaam van de acteur. Zo ziet iemand zichzelf iets doen wat hij of zij op dat moment nog niet durft. We onderzoeken of het zien van zo’n alternatief beeld kan helpen om angst en vermijding in beweging te brengen.’

‘Voor vijf cliënten maakten we deze gepersonaliseerde video’s. Dat kostte veel tijd, maar we wilden het goed aanpakken. De deelnemers bekeken de filmpjes thuis meerdere keren, zonder extra begeleiding.’
 

Wat heeft de pilot opgeleverd?

Ivo: ‘Met deze pilot zetten we een eerste stap in het onderzoeken of deze vorm van behandeling mogelijk effectief kan zijn. We hebben daarom vooral gekeken naar de haalbaarheid, bruikbaarheid en acceptatie van de video’s. Lukt het mensen om de filmpjes te bekijken en wat maakt dat bij hen los?’

Alyssa: ‘Met deze vijf mensen wilden we vooral ontdekken: moeten we hiermee verder gaan en wat vinden mensen ervan? Opvallend was dat bij twee deelnemers de vermijding daadwerkelijk werd doorbroken, zoals eten in gezelschap of wandelen in een park met honden. Bij anderen nam de angst af, wat ruimte gaf voor verdere behandeling.’
 

Wat hebben we geleerd?

Ivo: ‘Blijkbaar zit er kracht in het zien van zo’n filmpje. Het raakt aan behandelvormen die we al kennen, maar is ook echt anders. Daarom willen we hier meer over weten.’

Alyssa: ‘Zo hebben we nu bijvoorbeeld mensen met verschillende vormen van angst betrokken. De volgende stap is beter leren begrijpen voor wie deze video’s precies geschikt zijn. Dat gaan we nu verder onderzoeken.’
 

Realist evaluation

Ivo: ‘We gebruiken hiervoor een onderzoeksmethode genaamd ‘realist evaluation’. We kijken hierbij niet alleen óf het werkt, maar naar wat werkt, voor wie, onder welke omstandigheden en waarom? Zo krijgen we zicht op de werkzame elementen en dat roept dan weer nieuwe vragen op, bijvoorbeeld:

• Hoe realistisch moet het beeld zijn?
• In hoeverre moet iemand zich herkennen in de hoofdpersoon of in wat er gebeurt?
• Hoe spannend moet de situatie zijn om effect op iemand te hebben?

We hebben de eerste ervaringen van het pilotonderzoek vertaald naar een theorie. De volgende stap is die theorie toetsen. Over ongeveer een jaar verwachten we te starten met een eerste nieuwe onderzoekslijn.’
 

Nieuwe mogelijkheden

Alyssa en Ivo sluiten af: ‘We weten nog niet precies hoe het werkt, voor wie en wat het oplevert. Maar we zien wel dat het iets in beweging brengt. En dat maakt het de moeite waard om verder te onderzoeken.’
 

Wil je meer weten over dit onderzoek? Bekijk hier de website.