Promotie Jolien Veraart - ketamine voor de behandeling van hardnekkige depressie
Op maandag 2 maart 2026 verdedigt Jolien Veraart, psychiater bij de Depressiekliniek van PsyQ, haar proefschrift getiteld Ketamine als antidepressivum: van onderzoek naar klinische praktijk aan de Rijksuniversiteit Groningen. Je bent van harte uitgenodigd om dit fysiek of via de digitale livestream te volgen.
Jolien is tijdens haar studie als coassistent al enthousiast geraakt over de potentie van ketamine bij depressie. De afgelopen jaren heeft ze onderzoek gedaan naar de veilige en effectieve toepassing van ketamine in de klinische praktijk, met speciale aandacht voor patiënten met een hardnekkige depressie die onvoldoende baat hebben bij reguliere behandelingen. Haar onderzoek maakt onderdeel uit van de onderzoeksgroep Psychedelic Treatment and Mechanisms.
Ketamine is één van de meest veelbelovende ontwikkelingen in de behandeling van depressie. In tegenstelling tot reguliere antidepressiva, die vaak weken nodig hebben om effect te hebben, kan ketamine bij sommige cliënten binnen uren tot dagen een duidelijke vermindering van depressieve klachten geven. Voor mensen met een hardnekkige depressie kan dat een doorbraak betekenen. Tegelijkertijd kent de implementatie van ketamine in de klinische praktijk nog veel uitdagingen.
Belangrijke bevindingen:
- Deel 1 van het proefschrift begint met een verkenning van het begrip therapieresistente depressie (TRD); hoe wordt het gedefinieerd, hoe vaak komt het voor, wat voor gevolgen heeft het en wat is een passende aanpak? Vanuit het perspectief van patiënten wordt gekeken naar de impact van de term ‘therapieresistent‘ en wordt het gebruik van de term ‘hardnekkig‘ voorgesteld. Deelnemers die interesse hadden in ketaminebehandeling bleken last te hebben van chronische en hardnekkige depressieve symptomen en waren vaak wanhopig en ontevreden over reguliere behandelingen.
- In deel 2 wordt de effectiviteit en veiligheid van orale esketamine als nieuwe, patiëntvriendelijke en praktische behandeloptie onderzocht. Lage vaste doseringen bleken niet effectief, terwijl hogere, individueel getitreerde doseringen zorgden voor een afname van depressieve symptomen.
- Deel 3 van het proefschrift richt zich op ketamine bij patiënten met complexe, moeilijk behandelbare depressie, waaronder patiënten die onderhouds-ECT ondergaan en patiënten met comorbiditeit, zoals psychotische kwetsbaarheid of PTSS. De resultaten suggereren dat ketamine effectief en veilig is bij deze patiënten, vooral binnen een steunende omgeving, met mogelijk transdiagnostische effecten. Bij verschillende psychiatrische aandoeningen kan de combinatie van ketamine en psychotherapie snelle veranderingen teweegbrengen, de behandelbetrokkenheid versterken en de uitkomsten verbeteren.
- In deel 4 is gekeken naar de farmacologische aspecten die van belang zijn voor veilige en geoptimaliseerde toediening van ketamine, zoals mogelijke interacties met andere psychofarmaca die invloed kunnen hebben op de effectiviteit en veiligheid, verschillen in biologische beschikbaarheid na orale toediening, onduidelijkheid over een verband tussen spiegels en antidepressieve effecten, en aanwijzingen voor auto-inductie (waarbij herhaalde toediening leidt tot versnelde afbraak).
Effectieve en veilige implementatie in klinische praktijk
De resultaten van dit onderzoek hebben bijgedragen aan effectieve en veilige implementatie van ketaminebehandeling voor hardnekkige depressie in de klinische praktijk. Sinds 2017 is orale esketamine beschikbaar voor patiënten met hardnekkige depressie bij PsyQ en inmiddels zijn meer dan 200 patiënten behandeld. Sinds 2022 wordt daarnaast behandeling met intranasale esketamine aangeboden als goedgekeurde en geregistreerde behandeling die is opgenomen in de nieuwe richtlijn voor de behandeling van depressie. Bevindingen van het onderzoek zijn gedeeld in wetenschappelijke tijdschriften, congressen en in de media. Het vervolgonderzoek RESET-TRD, waarbij orale esketamine wordt vergeleken met ECT voor hardnekkige depressie, bouwt hierop voort.
Voorafgaand aan de promotie is er een minisymposium in het UMCG, waarin Jolien samen met collega’s een overzicht geeft van de huidige stand van de behandeling met ketamine voor depressie. Met bijdragen van onder anderen Rupert McShane, Jeanine Kamphuis, Eva Goedendorp en Robert Schoevers.
Promotie en proefschrift bekijken?
De promotie is online te volgen via de livestream van de Rijksuniversiteit Groningen. Een digitaal exemplaar van het proefschrift is beschikbaar via de onderzoekspagina van de Rijksuniversiteit Groningen.
Meer informatie
- Datum: 2 maart 2026 om 16.15 uur
- Locatie: Rijksuniversiteit Groningen, Groningen
- Promotoren: Prof. R.A. Schoevers, Prof. D.J. Touw
- Copromotor: Dr. J. Kamphuis
Jolien Veraart is psychiater en werkzaam bij de Depressiekliniek van PsyQ Den Haag. Zij is ook boegbeeld van het Expertisenetwerk Hardnekkige Depressie (TOPGGz). Daarnaast doet Jolien promotieonderzoek binnen het UMC Groningen en is zij verbonden aan Parnassia Groep Academie.
