Promotie Marike Kooistra - Exposuretherapie bij PTSS beter begrijpen
Op donderdag 12 maart verdedigt Marike Kooistra, promovendus bij de Universiteit Leiden en psycholoog in opleiding tot GZ-psycholoog bij het Leids Universitair Behandel- en Expertisecentrum (LUBEC), haar proefschrift getiteld Great expectations: inhibitory learning and change processes in exposure therapy for PTSD. Je bent van harte uitgenodigd om dit moment fysiek of via de digitale livestream te volgen.
Marike startte in 2020 als promovendus bij de afdeling klinische psychologie van de Universiteit Leiden. Haar promotieonderzoek verrichtte zij bij de TOPGGz-afdeling psychotrauma van PsyQ Haaglanden. Het onderzoek richt zich op de werkingsmechanismen van exposuretherapie bij posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Zij koos bewust voor dit promotieonderzoek vanuit haar wens om te werken op het snijvlak van experimenteel onderzoek en klinische praktijk. Wetenschappelijke inzichten moeten volgens haar daadwerkelijk bijdragen aan betere behandelingen voor cliënten. Exposuretherapie spreekt haar daarbij bijzonder aan, omdat hier theorie, empirie en de klinische praktijk samenkomen.
Exposuretherapie en het inhibitory learning model
Exposuretherapie is een effectieve behandeling voor PTSS. Toch herstelt een deel van de cliënten onvoldoende. Door beter te begrijpen hoe exposuretherapie precies werkt, kunnen interventies gerichter worden ingezet en mogelijk worden verbeterd.
In haar proefschrift onderzoekt Marike hoe exposuretherapie leidt tot verandering bij mensen met PTSS. Daarbij staat het zogenoemde inhibitory learning and retrieval (ILR) model centraal. Dit model beschrijft strategieën om exposuretherapie effectiever te maken, zoals:
- het expliciet toetsen van angstige verwachtingen tijdens exposure;
- het aanbrengen van variatie in exposure-oefeningen (bijvoorbeeld door te variëren in locatie of stimuli).
Bevindingen
Het onderzoek laat zien dat exposuretherapie een effectieve behandeling is voor PTSS. Zowel PTSS-klachten als negatieve posttraumatische gedachten (zoals ‘ik ben zwak’) nemen af na behandeling.
Er werd geen overtuigend bewijs gevonden dat het toevoegen van specifieke ILR-strategieën de effectiviteit verder vergroot. Dit benadrukt dat meerdere processen kunnen bijdragen aan herstel. Inhibitoir leren is één mogelijk werkingsmechanisme, maar maatwerk per patiënt blijft essentieel.
Voor behandelaren biedt het proefschrift inzicht in welke veranderprocessen tijdens exposuretherapie relevant zijn. Dit ondersteunt het kritisch en doelgericht inzetten van interventies in de klinische praktijk.
Daarnaast past dit onderzoek binnen een bredere onderzoekslijn naar de effecten van exposuretherapie bij mensen met PTSS. Eerder onderzoek in deze lijn, zoals de IMPACT-studie, onderzocht de effectiviteit van exposuretherapie bij PTSS ten gevolge van jeugdtrauma. Ook de komende jaren wordt deze onderzoekslijn voortgezet in samenwerking met PsyQ Haaglanden, met als doel meer cliënten te bereiken en behandeluitkomsten verder te verbeteren.
Meer informatie
Datum: 12 maart 2026 om 16.00 uur
Livestream: te volgen via deze link
Promotoren: Prof. dr. A.J.W. van der Does, Prof. dr. S.M.D. Schoorl
Copromotor: Dr. R.A. de Kleine
Proefschrift ontvangen?
Belangstellenden kunnen voor een (online) exemplaar van het proefschrift contact opnemen via: m.j.kooistra@fsw.leidenuniv.nl