Project ADHD bij Verslaving

Over het Project ADHD bij verslaving

In november 2000 ging het Project ADHD bij verslaving van start. Dit project bestaat uit twee samenhangende deelprojecten.

1. diagnostiek en behandeling van verslaafden met ADHD in de intramurale verslavingszorg (november 2000-april 2003).
2. implementatie van het protocol ADHD bij verslaving (via de Regionale Leernetwerken van Resultaten Scoren) in vier verslavingszorginstellingen (januari 2003-december 2004).

Het project werd uitgevoerd door het Trimbos-instituut, in nauwe samenwerking met

• Brijder Verslavingszorg
• De Grift, Gelders centrum voor verslavingszorg
• Verslavingszorg Noord Nederland
• Parnassia, psycho-medisch centrum, Verslavingszorg
• Centrum Maliebaan
• GGZ Nederland-Resultaten Scoren
• Parnassia, psycho-medisch centrum, Kenniscentrum ADHD bij volwassenen
• Parnassia, psycho-medisch centrum, GGZ voor Volwassenen II.

Het gehele project werd gefinancierd vanuit het programma Verslavingszorg van ZonMw.

Voor informatie over het project kunt u contact opnemen met Geurt van de Glind (gglind@trimbos.nl), Trimbos-instituut.

• Doel van het project
• Producten
• Protocol actueel
• Deskundigenpanel
• Handleiding implementatie
• Opzet
• Evaluatie
• Implementatie
• Scholing
• Hoe verder?

---

Doel van het project is

• standaardisering van diagnostiek en behandeling van ADHD bij cliënten in verslavingszorginstellingen (het Protocol ADHD bij Verslaving)
• verspreiding van het protocol
• implementatie.

Producten

• Protocol ADHD bij verslaving: screening, diagnostiek en behandeling voor de ambulante en klinische verslavingszorg. Dit protocol bevat handvatten voor professionals in de verslavingszorg. De papieren versie van het protocol is tot en met december 2005 te bestellen bij het Trimbos-instituut via bestel@trimbos.nl.
• Handleiding Implementatie: om verspreiding en implementatie te verbeteren is door ZonMw extra subsidie verstrekt. Deze subsidie is gebruikt om het protocol up-to-date te houden in de nabije toekomst en om aanpassingen zo goed mogelijk met de praktijk te communiceren.
• Digitale versie van het protocol ADHD bij verslaving: in deze tijd is het internet een steeds belangrijkere bron van informatie. Daarom ligt het voor de hand dit medium voor de verspreiding van het protocol te benutten. Getracht is de papieren versie van het protocol op een toegankelijke wijze te presenteren op deze website.
• Symposium ADHD bij Verslaving: op 9 december 2004 werd het Symposium ADHD bij verslaving gehouden. Op dit symposium kwamen vele professionals uit de verslavingszorg samen met andere belangstellenden om kennis te nemen van de resultaten van het project.

Protocol actueel

ADHD bij volwassenen is in Nederland een betrekkelijk nieuw fenomeen. ADHD bij verslaving is op nationaal en internationaal gebied nog nieuwer. Er is nog maar weinig bekend over diagnostiek en behandeling van de doelgroep. In het project ADHD bij verslaving is het beste bij elkaar gebracht van wat nu bekend is. Verwacht en gehoopt wordt dat er in de nabije toekomst meer onderzoek naar ADHD bij verslaving word uitgevoerd.
Dat onderzoek zal ongetwijfeld leiden tot nieuwe inzichten en aanpassingen van het protocol.

Deskundigenpanel

Om dat ook in de toekomst te kunnen waarmaken, worden het Kenniscentrum ADHD bij volwassenen en Parnassia Verslavingszorg eigenaar van het protocol. Zij faciliteren bijeenkomsten van een deskundigenpanel tot eind december 2006. Dit panel beoordeelt jaarlijks de nieuwste inzichten uit de wetenschap. Op basis daarvan brengen zij waar nodig aanpassingen aan in het protocol.

E-mailnetwerk professionals

Het Kenniscentrum ADHD bij volwassenen beheert het 'E-mailnetwerk Professionals ADHD bij verslaving'. Dit is een e-mailadressenbestand van professionals uit de verslavingszorg die geïnteresseerd zijn in ADHD bij volwassenen. Bij wijzigingen van het protocol worden deze professionals daarvan via e-mail geïnformeerd. Professionals in de verslavingszorg kunnen zich aanmelden voor dit e-mailnetwerk bij het Kenniscentrum ADHD bij volwassenen, Inge van Kasteren of via telefoonnummer 070-391 85 63.

Het Kenniscentrum ADHD bij volwassenen verplicht zich ertoe updates van het protocol uit te voeren en online beschikbaar te maken via www.adhdbijvolwassenen.nl. Dit gebeurt in overleg met het deskundigenpanel en geldt tot eind december 2006. Of voortzetting van dit initiatief ook na die tijd kan plaatsvinden hangt af van passende financiering.

Handleiding implementatie

Het protocol op de boekenplank van een afdeling hebben is één ding. Screening, diagnostiek en behandeling van ADHD structureel inbedden in een grote instelling voor verslavingszorg is iets heel anders. De 'Handleiding Implementatie van het Protocol ADHD bij Verslaving' is geschreven om instellingen informatie te geven over wat er nodig is dit te bereiken, en om managers mee te laten kijken in de keuken van instellingen die in dit project hebben geparticipeerd.

Hoeveel cliënten binnen mijn instelling hebben ADHD? Hoeveel menskracht heb ik nodig voor screening, diagnostiek en behandeling? Welke deskundigheid is nodig? Hoe pakte men dit in andere instellingen aan? Al deze vragen worden in de handleiding beantwoord.

Opzet

Er zijn proefprotocollen samengesteld door een panel van deskundigen op basis van wetenschappelijke kennis en ervaringskennis.

Van 2002-2004 werden drie proefprotocollen getest

1. proefprotocol Screening en diagnostiek
2. proefprotocol Klinische behandeling
3. proefprotocol Ambulante behandeling.

Het testen vond plaats bij De Grift, Gelders centrum voor verslavingszorg en bij Brijder Verslavingszorg.

Evaluatie

De monitoring van cliëntenstromen, symptomen (vragenlijsten), en interviews met professionals en cliënten werden geëvalueerd. Op basis van deze evaluaties werden wijzigingsvoorstellen voorgelegd aan het deskundigenpanel. Dit panel besliste vervolgens over de inhoud van het definitieve protocol. Op basis daarvan werd het Protocol ADHD bij Verslaving. Screening, diagnostiek en behandeling voor de ambulante en klinische verslavingszorg vastgesteld.

Implementatie

Naast de ontwikkeling van het protocol zijn de diverse onderdelen van de drie proefprotocollen ook in drie andere instellingen voor verslavingszorg geïmplementeerd. Dit om na te gaan wat er nodig is om screening, diagnostiek en behandeling van ADHD structureel in te voeren in de dagelijkse praktijk van verslavingszorginstellingen.

Sinds augustus 2003 participeren de volgende drie instellingen in het deelproject.

1. Verslavingszorg Noord Nederland
2. Parnassia Verslavingszorg
3. Centrum Maliebaan

Vanaf augustus 2003 werken deze instellingen samen aan structurele invoering van het protocol in hun behandelaanbod. De ervaringen van deze instellingen zijn gebundeld in de notitie 'Handleiding Implementatie van het Protocol ADHD bij Verslaving' (te bestellen via bestel@trimbos.nl).

Scholing

Om het protocol uit te kunnen voeren is scholing nodig. RINO Noord Holland (in de eerste fase van het project) en het Kenniscentrum ADHD bij volwassenen (sinds 2003) verzorgden de training van medewerkers van de deelnemende instellingen.

Hoe verder?

GGZ Nederland/Resultaten Scoren was nauw betrokken bij de implementatie van het protocol via de Regionale Leernetwerken van Resultaten Scoren.

Inmiddels heeft Resultaten Scoren besloten de verdere implementatie van het protocol te ondersteunen. Regio Zuid is een van de drie leernetwerken waarin de verslavingszorginstellingen zijn ingedeeld. Daar wordt het protocol ingevoerd met de 'Handleiding Implementatie van het Protocol ADHD bij Verslaving'. Hopelijk volgen veel meer instellingen in de verslavingszorg die ADHD tot hun taakgebied rekenen.