Cognitieve gedragstherapie is in onderzoek effectief gebleken bij de behandeling van depressie. Het is een kortdurende behandeling. Dat wil zeggen dat de behandeling niet langer duurt dan 12 tot 16 weken. Indien dan geen effect is bereikt, wordt een andere behandeling aangeboden.
Depressie en negatieve gedachten
Cognitieve gedragstherapie gaat uit van de veronderstelling dat gedachten invloed hebben op iemands stemming. Depressieve patiënten gaan vaak uit van sombere veronderstellingen: ‘Ik ben niets waard' of ‘In mijn leven is alles ellendig verlopen'. Deze gedachten maken dat iemand somber in het leven staat en zullen de depressie onderhouden.
Oefenen met reële gedachten
Door oefeningen leert de patiënt deze gedachten te herkennen en gaandeweg te vervangen door meer reële gedachten. Als men denkt dat ‘niemand van mij houdt' wordt men bijvoorbeeld uitgedaagd in de omgeving na te gaan of dit inderdaad zo is. Door de patiënt op die manier te confronteren met de realiteit lukt het deze negatieve gedachten bij te stellen en zo de stemming te verbeteren.
Gedragstherapie
In Nederland wordt cognitieve therapie vaak gecombineerd met gedragstherapie. Tijdens het begin van de behandeling wordt de patiënt gestimuleerd door het geven van concrete opdrachten (boodschap doen, wandeling maken) om activiteiten te ondernemen.